Afwegingskader machinegebruik bij verhoogd risico op natuurbrand

In parallel met een project rond de brandveilige inrichting van natuurgebieden werkte Landmax, in samenwerking met natuurbrandexperts van het European Forest Institute (EFI) en machine-expert Tom Heylen, ook een rapport uit rond het gebruik van machines bij natuurbeheer in risicovolle periodes. Waar het eerste rapport vooral focuste op de brandstof, gaat deze studie in op de potentiële ontsteking.

Hoe natuurbeheer het risico op natuurbrand kan verkleinen

Vele factoren die het risico op een natuurbrand sturen liggen buiten de invloedsfeer van het natuurbeheer. Toch speelt dat beheer een cruciale rol in het voorkomen van desastreuze branden. Brand heeft drie dingen nodig om te kunnen bestaan: brandstof, zuurstof en ontsteking. In de eerste plaats kan via beheer tot op zeker hoogte de beschikbaarheid en de aard van de brandstof – de vegetatie - bepaald worden. Daarnaast vormt het beheer ook een potentiële bron van ontstekingen, met name bij het gebruik van machines. Ook op dit vlak kan een goede planning bijdragen aan een brandveiligere natuur in Vlaanderen.  

Machinegebruik als mogelijke ontstekingsbron bij natuurbranden

Dit rapport focust zich op dat laatste aspect: het ontstekingsgevaar door machines. Om het thema overzichtelijk te maken is het rapport als volgt opgebouwd:

• Een korte achtergrond van de dynamiek van natuurbranden, met uitleg van de branddriehoek (zuurstof, brandstof en ontsteking) en aandacht voor de interactie van de relevante omgevingsfactoren, met name weer en topografie.
• Een toelichting van de verschillende manieren waarop machines hitte en een ontsteking kunnen veroorzaken, met uitleg over onder meer hitteproductie door motoren, werktuigen, elektronica, vonkenvorming en brandstoffen.
• Een afwegingskader voor de inzet van machines in natuurgebieden, gebaseerd op basis van de drie eerder toegelichte factoren: 1) weer, 2) vegetatie en 3) risico van de machine.
• Een overzicht van belangrijke algemene aandachtpunten voor het uitvoeren van werken bij een verhoogd brandrisico of een klein brand snel onder controle te krijgen.

Praktische leidraad voor terreinbeheerders en natuurbeheerders

Dit rapport is het resultaat van een uitgebreide literatuurstudie gecombineerd mat praktische expertise van de ervaren projectpartners, maar ook input van terreinbeheerders via een participatietraject.

Zo vormt het rapport een praktijkgerichte  aanzet tot een beter begrip van de potentiële risico’s die verbonden zijn aan de inzet van machines in onze natuurgebieden, en een houvast voor beheerders die zich hiervan bewust zijn.